Atalarınızı bulmak şans işi değil, yöntem işidir. Türkiye'de nüfus kayıtları ve Osmanlı arşivleri sizi birkaç kuşak, çoğu zaman 19. yüzyılın başına kadar geri götürür. Bu rehber, ana kaynakları kullanmanız gereken sırayla tanıtıyor.
Nüfus kayıtları: her araştırmanın omurgası
Bugünkü nüfus kütükleri, 1881 ile 1893 arasındaki genel sayımdan doğan Osmanlı kayıtlarına dayanır. Bu kayıtlar en güvenilir başlangıç noktasıdır: kuşaktan kuşağa geri gitmenizi sağlayan tarihler, yerler ve adlar verir.
Doğum kaydı
Doğum tarihini ve yerini, anne ve baba adını, kayıtlı olunan hane ve köyü gösterir.
Evlenme kaydı
Eşlerin kimliklerini, evlenme tarihini ve eşin hangi haneden geldiğini gösterir.
Ölüm kaydı
Ölüm tarihini ve yerini gösterir; eski kayıtlarda bu bilgiler bazen eksiktir.
Kayıtlar nerede?
e-Devlet üzerindeki Alt-Üst Soy Bilgisi Sorgulama, nüfus kütüklerindeki atalarınızı gösterir. Daha ayrıntılı ve eski kayıt örnekleri için nüfus müdürlüklerine başvurabilirsiniz.
Zaman kazandıran kataloglar
Devlet Arşivleri Başkanlığı kataloğunda nüfus ve temettuat defterleri il, kaza ve köy adına göre aranabilir.
Nüfus kütüklerinden önce: Osmanlı defterleri
1881 öncesinde 1831 ve 1844 sayımlarının nüfus defterleri yalnızca erkekleri kaydeder, ama hane hane düzenlenmiştir. Gayrimüslim aileler için cemaat kayıtları da vardır.
Osmanlı yazısını öğrenin
Defterler Arap harfleriyle yazılmıştır. Alfabeyi ve rakamları öğrenmek ilk adımdır.
Tarihleri çevirin
Kayıtlarda Hicri ya da Rumi takvim kullanılır; her tarihi Miladi takvime dönüştürün.
Adın farklı biçimlerini deneyin
1934 öncesinde soyadı yoktu: atalar lakap, baba adı ve memleketle geçer.
Aramayı ilerleten tamamlayıcı kaynaklar
Nüfus kayıtları yetmediğinde başka belgeler tabloyu tamamlar: hane, göçler, meslek ya da askerlik.
Temettuat defterleri
1844 ve 1845'te her hanenin reisini, mesleğini, mülkünü ve gelirini sayar.
Şer'iyye sicilleri
Kadı mahkemelerinin kayıtları miras paylaşımlarını, evlilikleri ve davaları içerir.
Askerî kayıtlar
Milli Savunma Bakanlığı'nın şehit sorgulaması ve askerlik şubesi kayıtları birlik ve cepheyi gösterir.
Eski gazeteler ve tapu kayıtları
Vefat ilanları, yerel haberler ve tapu kayıtları ailenin yerleştiği yeri ve mülkünü gösterebilir.
Bir ata bulunamadığında
Kardeşleri arayın
Bir erkek ya da kız kardeşin kaydı, anne babayı ya da memleketi ortaya çıkarabilir.
Aynı haneye bakın
Aynı hanede kayıtlı amcalar, dedeler ve kuzenler aile ağını kurmanıza yardım eder.
Yazımı değiştirin
Adın ve köyün farklı yazımlarını deneyin; köy adları da zamanla değişmiştir.
Komşu köylere bakın
Bir olay, alışılmış yerin dışında, komşu köyde ya da kasabada kaydedilmiş olabilir.
Olası bir dönem belirleyin
Bir kayıttaki yaş ya da evlenme tarihi, taranacak yılları tahmin etmenize yardım eder.
Bulduklarınızı anında belgeleyin
Bulduğunuz her kaydı künyesiyle saklayın: arşiv, fon kodu, defter numarası, sayfa ya da hane numarası ve tarih. Bir kopyasını ve çevirisini saklayın. Dijital araçlar belgeleri düzenlemeye ve eski yazıyı okumaya yardım eder, ama otomatik çeviri yalnızca bir yardımdır: adları, tarihleri ve yerleri her zaman aslıyla karşılaştırın.
“Memolys ile her kaydı soy ağacınıza ekleyin, eski belgeleri okumak için yapay zekâdan yardım alın ve bulduklarınızı ailenizle tam bir gizlilik içinde paylaşın.”